Su valfin hemen altına, kahve bastırılmadan, kısık-orta ateş ve hazne dolunca ocaktan alma. Moka pot nasıl çalışır, kahve neden yanık tat verir?
Moka pot ile kahve yapmak için alt hazneyi güvenlik valfinin hemen altına kadar suyla doldurur, huniyi orta-ince öğütülmüş kahveyle bastırmadan doldurursunuz. Parçaları sıkıca birleştirip kısık-orta ateşe koyarsınız. Üst hazne dolduğu anda ocaktan alırsınız. Moka pot'ta işin çoğu, bu son anı kaçırmamakta.
Moka pot nasıl çalışır?
Moka pot üç parçadan oluşur: suyun konduğu alt hazne, kahvenin konduğu huni biçimli filtre ve kahvenin toplandığı üst hazne. Alttaki su ısındıkça haznede kalan havayla birlikte basınç artar ve bu basınç suyu yukarı, kahve yatağının içinden geçmeye zorlar.
Trieste'de yapılan ve 2009'da Applied Thermal Engineering'de yayımlanan bir çalışma, moka hakkında yaygın bir yanlışı düzeltiyor: suyun yukarı çıkması için kaynama noktasına ulaşması gerekmiyor. Ölçümlere göre ekstraksiyon oldukça düşük sıcaklıklarda başlıyor ve bu, haznede başta ne kadar kuru hava bulunduğuna bağlı. Aynı çalışma, demleme ilerledikçe kahve yatağının geçirgenliğinin azaldığını da not ediyor.
Bu bulgu pratikte şunu söylüyor: alt haznedeki hava boşluğu sistemin bir parçası. Bialetti'nin talimatlarında suyun valfi geçmemesi gerektiğinin vurgulanması da bundan; haznedeki hava, suyu ısıtıp yukarı iten şeyin bir parçası.
Su: valfin hemen altına kadar
Alt hazneyi güvenlik valfinin hemen altına kadar doldurun. Bialetti fazla doldurmanın "kaynamış kahve" ile sonuçlandığını, az doldurmanın da basıncı ve demin kalitesini etkilediğini belirtiyor. Valf bir güvenlik parçası; suyun onu örtmemesi gerekir.
Bazı tarifler alt hazneye önceden ısıtılmış su koymayı öneriyor. Bu yöntemi test eden bir kaynak okumadık; denemek isterseniz alt hazne çok sıcak olacağı için bir bezle tutun.
Kahve: orta-ince ve bastırmadan
Bialetti orta-ince bir öğütme öneriyor ve huninin kahveyle gevşek biçimde doldurulmasını söylüyor. Espresso makinesindeki gibi kahveyi sıkıştırmayın. Moka pot'un basıncı espresso makinesininkinden düşük; sıkıştırılmış ve fazla ince bir kahve yatağı suyun geçişini zorlaştırır.
Huninin kenarlarında kalan kahveyi silin ki parçalar düzgün otursun. Öğütme boyutunun tada etkisini öğütme yazımızda bulabilirsiniz.
Ateş: kısık-orta, alev kenara taşmasın
Moka pot'u kısık ile orta arası bir ateşe koyun. Gaz ocakta alevin gövdenin yanlarına taşmamasına dikkat edin. Bialetti, kahvenin kaynamasına izin verilmemesini ve yüksek ateş kullanılmamasını, aksi halde kahvenin yanık bir tat alabileceğini belirtiyor.
Boyuta ve ateşe göre demleme 3 ile 6 dakika sürüyor.
Ne zaman ocaktan almalı?
Üst hazne dolduğunda hemen. Bu noktada genellikle bir fokurdama sesi duyulur. Bialetti'nin talimatı açık: hazne dolunca pot'u bekletmeden ocaktan alın. Moka pot'u ocakta unutmak, kahvenin yanık tat almasının en kolay yolu.
Temizlik ve ilk kullanım
Bialetti, ilk kullanımdan önce bütün parçaların sıcak suyla yıkanmasını ve ilk üç demin dökülmesini öneriyor. Moka Express bulaşık makinesine uygun değil; sıcak suyla elde yıkanmalı. Üst haznenin içindeki sütunda zamanla kahve kalıntısı birikir, onu da ara ara temizleyin. Gövdeyi açıp kaparken sapı kaldıraç olarak kullanmayın; sap kırılabilir.
Kısa tarif
- Alt hazneyi güvenlik valfinin hemen altına kadar suyla doldurun.
- Huniyi orta-ince öğütülmüş kahveyle bastırmadan, silme doldurun.
- Parçaları sıkıca birleştirin.
- Kısık-orta ateşe koyun; alev gövdeyi aşmasın.
- Üst hazne dolduğunda hemen ocaktan alın ve servis edin.
Sık sorulanlar
Moka pot kahvesi espresso mudur?
Hayır. Bialetti de moka pot'un ticari espresso makinesinden daha düşük bir basınçla demlendiğini söylüyor. Ortaya çıkan kahve yoğundur ama espresso değildir.
Moka pot'ta kahve neden yanık tadı verir?
En sık nedenler yüksek ateş ve pot'u hazne dolduktan sonra ocakta bırakmaktır. Kahvenin kaynamasına izin vermeyin.
Moka pot'a kahve bastırılır mı?
Hayır. Huni gevşek doldurulur. Sıkıştırılmış kahve suyun geçişini zorlaştırır.
Moka pot bulaşık makinesinde yıkanır mı?
Bialetti Moka Express için hayır; sıcak suyla elde yıkanması öneriliyor.
Kaynaklar
- Bialetti New Zealand. “Moka Express”, ürün sayfası ve kullanım talimatları. Su seviyesi, öğütme, ateş, süre, temizlik ve ilk kullanım.
- Navarini, L., Nobile, E., Pinto, F., Scheri, A. ve Suggi-Liverani, F. (2009). “Experimental investigation of steam pressure coffee extraction in a stove-top coffee maker”. Applied Thermal Engineering, 29, 998–1004. Moka'nın termodinamiği ve ekstraksiyonun başladığı sıcaklık.